Amerika, Amerika'da Yasam ve Egitim

MezunUSA.com`u temsilen üyelerimizin büyük bir çoğunluğunun merak ettiği PERM yasası hakkında kayıt cihazımı bu işin uzmanı olan Göçmenlik Avukatı Çiğdem ACAR`a yönelttim. Detaylarına kadar konuştuğumuz yasa ile ilgili sorularınıza tatminkar cevaplar aldığımı düşünüyorum.

MezunUSA.com: Geçtiğimiz hafta göçmenlerin gündemine bomba gibi düşen bir yasadan söz ediyoruz. Ve içeriği hakkında çok bilgi sahibi olmadan, insanlar bu yasaya büyük bir umut bağlamış durumda. PERM yasasından beklentimiz ne düzeyde olmalı, onu sihirli bir değnek gibi görmek doğru mu?

PERM yasası, çalışma izni üzerinden yapılan green kart başvurularının ilk aşaması olan Labor Certification metodunda değişiklikler yapan bir kanundur. Bu yeni metodun sağlayacağı en büyük kolaylık Labor Certification aşamasının süre olarak kısalacağına dair Çalışma Bakanlığı tarafından verilen sözdür.

MezunUSA.com: Yeni yasanın H-1B`den farkları nelerdir?

H-1B vizesi toplam 6 (üç artı üç) yıl süreli geçici bir çalışma vizesidir. Bazı durumlarda birer yıl olarak uzatılması mümkündür, bunu da hatırlatmak isterim. Yeni yasa üstünden alınan green kart ise ABD'de ömür boyu çalışma, yaşama hakkı ve olanağı veren bir başvuru çeşididir.

Başvurunun H-1B statüsüne göre daha kısa bir sürede sonuçlanması söz konusu. Bu yorum tam olarak doğru değil. Hızlanan işlem Labor Certification metodu. Arkadan gelen I-140 ve I-485 başvuruları şu anda hala 1-2 yıl arasında - ABD'deki değişik göçmenlik bürosu bölgelerine göre oynuyor. Çalışma Bakanlığına yapılan PERM Labor Certification başvurusunun başvuruyu takip eden 35 gün ile 2 ay gibi bir sürede neticelenmesi öngörülüyor. Öngörülüyor diyorum çünkü Immigration dünyasında uygulamayı yaşayana kadar her şey öngörülme şeklinde oluyor. Başvuru eski sisteme benzer bir şekilde yapılıyor, ama bazı değişiklikler de getiriyor. Profesyonel meslek sahipleri için daha ciddi bir reklam kampanyası, en dikkat çeken değişikliklerden birisi. İlan kampanyası eskisinden daha yoğun bir kampanya gerektiriyor. Reklam kampanyaları 4-6 ay arasında sürebilir. İlanları ve reklam kampayasına ilişkin tüm belgeleri başvuru esnasında istemiyorlar. Fakat siz daha sonra istenildiği takdirde Çalışma Bakanlığına göstermek üzere bu belgeleri hazır bulundurmalısınız. PERM'in güzel tarafı, eğer ki tabii ki uygulamada gerçekleşirse, başvurunun hızlanacak olması. İnternet üzerinden on-line bir başvuru veya eskisi gibi posta ile başvuru sözkonusu. Başvuru esnasında formun geçerliliği ile ilgili bazı değerlendirmeleri bilgisayar otomatik olarak yapacak. Burada dikkat edilmesi gereken bir nokta var. Sorulara verdiğiniz cevaplara göre Çalışma Bakanlığı Audit (inceleme) yapmaya karar verebilir. Henüz çok yeni bir yasa olmasından dolayı çözülmeyen noktaları da yok değil. Hatta aldığımız duyumlara göre ilk gönderilen başvurular - bilgisayar sisteminin daha yerine oturmuş olmamasından dolayı, geri çevrilmeye başladı bile.

MezunUSA.com: Peki PERM kaçakları kapsıyor mu? Onların bu konuda umutlu bir bekleyişi var.

Bir istisna dışında kaçakları kapsamıyor. Kaçak olan bir kimse için 30 Nisan 2001`de başvuru tarihi sona eren af yasası kapsamında bir green kart başvuru yapılmışsa ve bu başvuru hala sonuçlanmamışsa o başvurunun sahibi (ve eşi/çocukları) bugün başka bir işyerinden sponsor bulup yeni yasa üzerinden başvuru yapabilirler. Ama aynı iş ve şirket üzerinden yapacakları bir başvuruda bazı pürüzler ortaya çıkabilir; şöyle ki aynı iş ve işyeri üstünden yapılacak başvurular için daha önce gönderilmiş olan eski system Labor Certification başvurusunun geri çekilmesi gerekmektedir.

MezunUSA.com: Daha önce H-1B vizeli olarak çalıştıkları şirket üzerinden green karta başvurmuş ama sonuca henüz varmamış olanlar?

Cevap aynen bir önceki soruya verdiğim cevap gibi. Aynı iş ve işyeri üstünden yapılacak başvurular için daha önce gönderilmiş olan eski system Labor Certification başvurusunun geri çekilmesi gerekmektedir. Fakat tabii ki her zaman bambaşka bir işyeri üstünden yapılan bir PERM Labor Certification başvurusu yapmak mümkün. Bildiğiniz gibi kişiyi birçok şirket aynı anda sponsor edebilir. Kanunda buna karşı çıkan hiçbir madde yoktur.

MezunUSA.com: Yeni Yasa ile green kart ne kadar bir zamanda alınabilir?

İlk etapta PERM başvurusu gönderilmeden önce ilan - reklam süresi en fazla altı ay kadar sürebiliyor. Bundan sonra Çalışma Bakanlığı en fazla iki ay kadar bir süre içinde kabul verebiliyor (en azından kanun bunu öngörüyor diyelim). Bundan sonraki gereken iki aşama (I-140 ve I-485) başvuruları bir-iki sene kadar sürebiliyor. Yani toplamda 2-3 sene arasında sürecek green kart almak. Tabii I-485 başvurusu gönderildikten sonra Çalışma İzninin (Employment Authorization Card-EAD) gelmesi dört ay kadar sürebiliyor. Burada iyi haber çalışma iznine I-485 başvurusu ile birlikte başvurulabilmesi, illa onay beklenmesi gerekmiyor. Yani I-140 ve I-485 başvuruları süregiderken, EAD kartı ile kişi çalışmaya başlıyabiliyor. Başka harika yeni bir öngörülen yönetmelik ise I-140 başvurularını da Premium Processing - yani hızlı metodla alma yolu - açması öngörülüyor ama bu konuda henüz ortalıkta bir karar yok.

Bu güzel haberler yalnız ilerde başka baş ağrıları da getirebilir. Söyle ki şu anda Hindsıtan ve Çin dışındaki memleket vatandaşları için "çurrent" olan İkinci ve Üçüncü green kart kategorilerinde büyük izdihamlar yüzünden gerilemeler olabilir. Artık o felaket köprüsünü gerektiği zaman gündeme getiririz ve geçeriz.

MezunUSA.com: Bir F-1 vizeli öğrenci Labor Certification için sponsor bulduğu takdirde PERM üzerinden başvurduğunda okulla ilişiğini kesebilir mi?

I-485 başvurusunu yaptığı tarihe kadar ve Employment Authorization yani çalışma müsadesi alıncaya kadar F-1 statüsünü korumak zorunda olduğu için okula gitmek zorundadır. Çalışma izni geldikten sonra okulu bırakabilir çünkü artık işçi statüsündedir. Yalnız F-1 vizeli bir talebe böyle bir başvuruyu yapmadan bir avukata danışmasını ciddi olarak tavsiye ederim. Çünkü kişinin, böyle bir başvuruyu yapmadan evvel hem ABD'de vize tarihçesini hem de ileriye dönük olarak ABD'de kalma, okula gitme gibi planlarını göz önünde bulundurmak gerekir.

MezunUSA.com: Peki bu süreçte olan bir kişi ülke dışında seyahat etme özgürlüğüne sahip midir?

Hayır ama özel seyahat izni alabilir. Bu başvuruyu yapmadan evvel de bir avukata danışılmasını tavsiye ederim, çünkü bu başvurunun yapılması kararı almadan evvelki aşamasında kişinin ABD göçmenlik tarihçesinin göz önünde bulundurulması gerekir.

MezunUSA.com: Birçok öğrenci vizesinin bitmesine rağmen 'I-20' dediğimiz form ile öğrenciliğini devam ettiriyor. PERM başvurusunda bu bir sorun mudur?

Burada acaba pasaporta damgalı vize bitimi ile statü (I-20) bitimi arasında bir kavram kargaşası olmasın, dikkatinizi çekerim. PERM ile ilişkin sorunuzun cevabı ise hayır etmez; ama F-1 ile ilişkin soruya verdiğim cevabı hatırlatmak isterim.. Burada öğrenci olarak yani eğitim/talebelik sorumluluklarını koruyarak okula devam ediyorsa bu ülkede kişi yasaldır. Ancak yurtdışına çıktığı takdirde tekrar vize alması gerekir. Ancak şunu söylemek istiyorum. Okulunu yarıda bırakıp (yani I-20 talebeliğini ihlal eden, ya da ülkeye gelişinden kısa bir süre sonra bu yasadan faydalanarak PERM başvurusu yapılması halinde ilerde green kart başvurusu aşamasında problem çıkabilir ve de F-1, B-1/B-2, J-1, H-3 gibi vize başvurularında problem çıkabilir. Bu konuyu etraflıca bir avukata danışmadan adım atılmasını sakıncalı görürüm.

Tamamen kişinin durumuna ve zamanlamaya göre değişen şeyler. Örneğin öğrenimini tamamlamamış bir master öğrencisinin ilk aşamada PERM yerine H-1B vize başvurusu yapması daha doğru olur diyebilirim. Herkesin kolu ağrır ama farklı sebepten olabilir ve farklı ilaçlar gerekebilir. Bu tarz kişinin özel durumuna bağlı konuların doğrudan bir avukatla görüşülmesi daha doğru olur derim ben.

MezunUSA.com: Daha önce herhangi bir şekilde göçmenlik vizesine başvuranlar daha sonra göçmen olmayan bir vize türüne başvuru yaparak dönebilirler mi?

Cevabımız kişinin ilerde kullanmak istediği vize türüne göre değişir. Bu ülkeye diyelim ki öğrenci ya da turist olarak gelen kişi, daha sonra herhangi bir şekilde H-1B vizesi aldı ya da bir şekilde bir green kart sürecine girdi. Yine diyelim ki işler yolunda gitmedi, örneğin işverenle yolları ayrıldı. Tekrar F-1, B-1, B-2, H-3, J-1 gibi vize türlerine geri dönmek imkansız olabilir.

MezunUSA.com: Bir çeşit green kart başvurusu süregiderken PERM üzerinden ikinci bir green kart başvurusu yapılabilir mi?

Evet yapılabilir. Daha önce de belirttiğim gibi, kişi adına değişik şirketlerden green kart başvuruları yapılabilir. Artı, PERM yasası üzerinden başvuru yapılması için kişinin Amerika'da olması bile gerekmiyor. Burada iseniz bir şekilde yasal olmanız lazım. Ancak kendi ülkenizde iseniz, işveren size ihtiyacı olduğunu buradaki göçmenlik mercilerine ispatladığı takdirde o kişi green kart mülakatını Ankara'daki ABD Büyükelçiliği'nde yapıp green kart kabulünü aldıktan sonra gelebilir. Ama kişi ABD'de yasal olarak bulunuyorsa Çalışma Bakanlığı'nda PERM üzerinden Labor Certification çıkar çıkmaz, ve yukarda bahsettiğimiz I-140, I-485 ve I-765 (Employment Authorization Card) başvuruları yapılıp, çalışma izni çıkar çıkmaz işyerinde çalışmaya başlayabilir.

MezunUSA.com: İşveren açısından PERM yasası nasıl görülmeli. İşverene bir yükü var mıdır bu yasanın?

Reklam masrafları var. Örneğin şirket New York'ta ise işine göre mesela New York Times`da iki pazar ilanı vermek durumunda. Duruma göre bu Wall Street Journal gazetesi de olabilir. Tabii profesyonel olarak kabul edilen işler için yapılması gereken reklam şekli eski sisteme göre daha kapsamlı. Örneğin iş deneyim istemiyorsa okulların fuarlarında duyuru yapılması gerekebilir... Dosyanın kabulü için reklam kampanyası çok önemli. Bunu dosyalayıp istendiği takdirde beyan etmesi gerekir. Başvuruda yanlış bir beyan varsa, işverenin tabii ki başı ağrır. Değilse kanunun izin verdiği bir başvuru sistemi. İşverenin bu noktada çekineceği bir durum yok. Eğer reklamlara başvuranları mülakat etme durumu olursa - ki bu bazen kanun açısından gereklidir - işveren yüz yüze veya telefonla işe başvuru yapanları interview etmesi gerekir ve bu interview'de sorulan sorulara çok dikkatli olunması gerekir. Hem PERM açısından hem de işverenin discrimination yüzünden mahkemeye verilmemesi açısından. Yani gözönünde bulundurulması gereken önemli kıstaslar vardır ve işveren bu konularda avukatları tarafından yönlendirilmelidir.

MezunUSA.com: İşverecek şirketin yıllık gelirinin bir alt limiti olması gerekiyor mu? Ya da belli bir standardın üstünde vergi vermiş olması gibi bir durum sözkonusu mu?

Öyle belirli bir alt limit yok. Ama Çalışma Bakanlığı mesela üç kişi çalışan bir şirkete kısa bir süre içinde beş tane green kart başvurusu yapılmışsa soruşturma açılabilir. İşverenin işe alacağı kişiye öteki elemanlarının maaşlarını ve diğer şirket masraflarını da gözönüde tutarak maaşını ödeyecek bir pozisyonda olması gerek doğal olarak.

MezunUSA.com: PERM üzerinden işe alınan işçiye verilecek maaşın bir kriteri var mıdır?

Tabii ki. Her işin kendi alanına ve bulunduğu coğrafi bölgeye göre bir maaş takdiri vardır. Örneğin yıllık 50 bin dolarlık bir pozisyon ise işveren bunu resmi olarak ödemek durumunda. Her şey evraklarla ispat edilebilir durumda olmalı.

MezunUSA.com: PERM için herhangi bir başvuru ücreti var mı?

Henüz yok, ancak gelebilir. Çünkü bu bir servis, bunun karşılığında bir ücret istenebilir ilerde.

MezunUSA.com: Bu yasa üzerinde dört senedir çalışıldığını biliyoruz. Neden bu kadar uzun bir hazırlık dönemi var PERM yasasının?

Araya politik kararlar, etki grupları giriyor. Amerika`nın ekonomik güvenliğini doğrudan etkileyen bir durum var burada. Bundan dolayı çok ince elenip sık dokuyorlar. Verilen bir hakkın geri alınması çok zor ve iyi bir şey değil. Yanlış bir karar çıkarmamak için bunu zamana yayıyorlar ve toplumdan, uzmanlardan ve konu ile ilgili organizasyonlardan kanunun şekillenmesi için katkı bekliyorlar.

MezunUSA.com: PERM başvurusunun yürürlüğe girmiş olması olası bir affı ne yönde etkiler?

Ben 20 seneyi aşkın bir süredir göçmenlik hukuku alanında çalışıyorum. Benim tecrübeme göre -ve buna birçok meslektaşım da katılacaktır- af tamamen politik bir şey. Af gelirse, illegal pozisyonda olanlar su yüzüne çıkmış oluyor ve o kişiler güvenlik açısından kontrol altına alınmış oluyor. Aynı zamanda o grubun vergiye bağlanması ve ülke eknomisine olumlu etki söz konusu. Hükümet bunu bir dengeleme unsuru olarak düşünüyor. Bir taraftan ülkenin kapılarının açık olduğunu, diğer taraftan ise endişelerinin olduğunu dile getirmiş oluyorlar. Amerika'da ekonomik durum kötüleştiğinde göçmenler işimizi elimizden aldı söylentileri dolduruyor ortalığı. Ancak internet sektörünün patladığı 90`larda ise insanlar davet ediliyordu bu ülkeye... Dolayısı ile af tamamen dönemsel politikalar ile belirlenen bir şey. Özellikle Dünya Ticaret Merkezi'ne yapılan saldırıdan dolayı yeni bir dönem başladı Amerika'da. Artık göçmenlik bürosu bu konularda eskisine nazaran çok hassas. Bunun da olası bir af kanununu etkilemesi muhtemel. Ancak PERM yasasını af ile doğrudan ilgili görmüyorum.

Sevgili Mezun okuyucuları, biz her ne kadar ilk akla gelen soruları tecrübeli avukatımıza yöneltmiş olsak da PERM yasası elbette bununla sınırlı değil. Ve Avukatımızın sık sık üstüne basarak söylediği gibi, bu ülkede göçmenlik kanunları kişiye göre değişiklik arz edebilir. Çünkü hükümlerin verilmesinde kişinin Amerika`daki göçmenlik tarihçesi çok önemlidir. Böyle bir başvuru durumunda bir avukata başvurmak ileride muhtemel ve geri dönülmez bir hatayı baştan engelleyecektir.

MezunUSA.com: Bizimle bu röportajı gerçekleştirdiğiniz için teşekkürler.

Röportaj: Cahit Oktay